Alles over Duurzaam Nieuw Organiseren in de nieuwe tijd

Duurzaam Nieuw Organiseren

Gevangen in de KPI van een vrije uitloopkip

artikel

13 / 05 / 2015

(Guido van de Wiel i.s.m. Lia Hol)

De kaart of het gebied
Een managementinstrument is hooguit een plattegrond, het is nooit de werkelijkheid zelf.
Om de kaart en het gebied te kunnen blijven onderscheiden, is het niet verkeerd om regelmatig een reality check te doen of gebruikte KPI’s (Key Performance Indicators) nog wel juist gekozen zijn en welk deel van werkelijkheid je over het hoofd ziet door juist deze KPI’s te kiezen.

Vrije uitloopkippen
Neem het voorbeeld van zogeheten vrije uitloopkippen. Eieren mogen verkocht worden als afkomstig van zogenaamde vrije uitloopkippen als er maximaal 12 kippen per vierkante meter zijn en er 12 vierkante meter aan vrije uitloop beschikbaar is. De term vrije uitloopkip en deze stelregel lokt de gedachte uit: dierenwelzijn is via deze regel verbeterd. Wie vervolgens daadwerkelijk op zo’n boerderij gaat kijken, kan een andere realiteit aantreffen. Via Lia Hol, verbonden aan het platform Duurzaam Nieuw Organiseren, hoorde ik over een boerderij, waar kippen daadwerkelijk de wettelijke ruimte inclusief vrije uitloop hebben, zoals deze is vastgelegd voor vrije uitloopkippen. Je ziet voor je dat een controlerend ambtenaar van de voedsel- en warenautoriteit vanuit deze sturing vanuit de systeemwereld al een goedkeurend vinkje zet bij de vraag: “voldoende ruimte en voldoende vrije uitloop voor kippen”.

Bosvogels
Maar wie, zo gaat de anekdote, daadwerkelijk gaat kijken wat er nu bij die boerderij gebeurt, zal zien dat de kippen weinig tot geen gebruik maken van die open ruimte. Als ze al gebruik maken van de vrije uitloop, blijven ze heel dicht bij de schuur en scharrelen ze amper door het weiland. Die kippen doen dat zelf. Nou, dat moeten ze zelf dan maar weten, zou de reactie kunnen zijn van de gemiddelde controleur. Wie nog beter gaat waarnemen, zal zien dat de kippen zich vrijwel constant aan de rand van de schuur ophouden, behalve aan het eind van de schutting waar wat bomen staan. Pas met die bomen als beschutting boven zich, maken deze kippen gebruik van de mogelijkheid om werkelijk vrij uit (en vrijuit) te lopen.

Kippen_met_vrije_uitloop

Wat is nu te leren uit deze leefwereld, uit de realiteit zoals deze zich werkelijk aan ons voordoet? Op een kale vlakte voelen deze beestjes zich geheel onbeschermd, ongetwijfeld ingegeven door het gegeven dat het bosvogels zijn: een bos is hun natuurlijke habitat. Het zit in hun aard om te willen schuilen voor natuurlijke vijanden, zoals roofvogels.

Het lijkt dan weliswaar een ‘juiste’ keuze om twaalf vierkante meter oppervlakte aan vrije uitloop als KPI te stellen voor vrije uitloopkippen, maar voor een werkelijk verbeterde scharrelruimte voor de kip, zou de KPI dus eigenlijk moeten luiden: een x aantal vierkante meters aan oppervlakte met natuurlijke beschutting van bijvoorbeeld bomen of struiken.

Lesson learned
Het is een vorm van scorebordmanagement als managers zich blind gaan staren op kwartaalcijfers en omzetbedragen. In plaats van je blind te staren op de kaart, is het zaak te blijven waarnemen in het gebied zelf. Wie in gesprek gaat met medewerkers en klanten komt erachter dat deze groepen je vaak veel meer wezenlijke informatie kunnen geven dan dat kwartaalcijfers laten zien. Werken met KPI’s helpt om de complexe werkelijkheid te vereenvoudigen in een poging om te sturen op wat wezenlijk is. Maar wie als een kip zonder kop op KPI’s stuurt, en niet regelmatig toetst wat hij nu eigenlijk meet, loopt het gevaar dat de poging op beheersdrang uitmondt in een sturing die op papier weliswaar klopt, maar in de werkelijkheid geen enkele betekenis meer heeft.

Guido van de Wiel (www.wheelproductions.nl), schrijver en ghostwriter van managementboeken.Met grote dank aan Lia Hol van het platform Duurzaam Nieuw Organiseren voor het delen van het oorspronkelijke voorbeeld van de vrije uitloopkip.

Deze column verscheen eerder in het e-zine van het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties: http://www.tvoo.nl/actueel/gevangen-in-de-kpi-van-een-vrije-uitloopkip

Reageer

Uw e-mailadres wordt niet getoond bij uw reactie. Velden gemarkeerd met een * zijn verplicht.

Gebruik Gravatar om automatisch een avatar of foto naast uw naam te tonen.

10 + = 15

Laatste reacties

  • Miriam“Goed en herkenbaar verhaal Guido, Jammer dat moeilijke situaties aansporen tot regelontduiking i.p.v. creativiteit... Maar 'ns beginnen met perverse prikkels uit regelgeving te halen! Dank...” op Je krijgt waar je op stuurt
  • Apotheek“Borderliners vinden het over het algemeen erg lastig om met hun emoties om te gaan. De emoties bij mensen met borderline lijken harder en heftiger...” op 'We leven in een borderline-maatschappij'
  • Jan Timmer“Oud zijldijkster Herinner me het als de dag van gisteren Zijn er nog.fotos van? Gr Jan” op Nieuwscentrum
  • adriaanes“top :)” op De menner en zijn twee paarden

Inspiratie

Behavior is the mirror in which everyone shows their image
Goethe
Verandermanagement is het organiseren van verlangen
Hans van Rosendaal
Ingeving. Zullen we besluiten dat iedereen intrinsiek gemotiveerd IS, maar dat we organisaties daarop niet hebben ingericht?
Evert Pruis
CFO asks CEO:"What happens if we invest in our people & then they leave us?" CEO: 'What happens if we don't, and they stay?"
Onbekend

Duurzaam Nieuw Organiseren is powered by

NVO2


Duurzaam dankzij deze partners:

  • NVO2
  • CSR Academy
  • De Baak
  • POGG
  • Go Beyond MBA
  • Managenmentboek
  • Managementsite.nl
  • Duurzaam Door
  • Slow Management