Alles over Duurzaam Nieuw Organiseren in de nieuwe tijd

Duurzaam Nieuw Organiseren

Hoe ingesleten gewoontes het politiek bestuur in Nederland lamleggen

artikel

04 / 02 / 2019

Door: Ilse Hofland & Joscha de Vries


Onze democratie is een groot goed. Helaas is het politiek bestuurlijk stelsel zoals we dat op de democratische principes hebben gebouwd, op gemeentelijk én op rijksniveau verworden tot een bureaucratisch systeem. Volksvertegenwoordigers die met elkaar de lijnen uit zouden kunnen zetten, zijn in de praktijk aan handen en voeten gebonden. Gemeenteraadsleden voeren als ‘gevangenen’ een groot deel van hun tijd een rituele dans met elkaar uit. Tijd voor systeemdoorbrekend werken.

Maak de partijpolitiek minder belangrijk
Slechts een klein percentage van de Nederlandse bevolking is lid van een politieke partij en weer een klein deel daarvan is politiek actief. Steeds meer mensen geven aan zich eigenlijk niet thuis te voelen bij slechts één partij. Sterker nog, zelfs de helft van alle politici geven aan vooral lid te zijn geworden van een politieke partij omdat dit voorwaardelijk is om in het systeem een rol te kunnen spelen. Partijprogramma’s zijn origineel vooral bedoeld om de partij herkenbaar te maken voor de kiezers: in de praktijk wordt vaak voor ander beleid of andere uitvoering gekozen. Laten we dus niet geforceerd de partij centraal stellen, maar de ruimte verkennen om het partijenstelsel meer los te laten. Steun het college of de wethouder als je het eens bent, wees niet tegen enkel omdat je in de oppositie zit. Richt je niet op vooraf ingenomen partijpolitieke standpunten, maar op het gemeentebelang of landsbelang.

Houd op met de nadruk te leggen op de controlerende taak
Volksvertegenwoordigers zijn vrijwel al hun georganiseerde gezamenlijke tijd bezig met hun controlerende rol. Doordat de controlerende rol al deze tijd opslokt, is er geen ruimte voor kaderstellen en richting geven. Noch voor het voeren van het goede gesprek of het ontwikkelen van een visie rondom grote opgaven. We evalueren en rekenen af in plaats van dat we richting geven en bijsturen. En daar dragen de vele toetsende instanties, waaronder ‘de media’ ook nog eens aan bij.

Steek die energie in de voorkant. Ga het gesprek aan over wat echt nodig is, verleg de aandacht naar de bedoeling, geef op basis daarvan kaders en principes mee waar vanuit instanties beter zelf kunnen inschatten welke maatregel waar passend is. Zo verandert controleren op papier in monitoring in de gemeenschap zelf. Zo wordt politiek agenderend. Richting geven is de eerste en belangrijkste taak van de volksvertegenwoordigers, om pas daarna op basis van die richting te toetsen en controleren.

Zorg voor een nieuwe mores in overleggen
Vastgestelde spreektijden, microfoons voor ieders neus en de opstelling in de raadszaal: het zijn allemaal instrumenten die gewoontegedrag versterken en afleiden van waar het echt over zou moeten gaan. Stop om nieuwkomers te vertellen hoe “het hier werkt”. Nieuwkomers worden, al hebben ze eigen ideeën hoe ze het willen doen, in korte tijd onderdeel van het systeem. Hoe mooi zou het zijn als nieuwkomers de oude garde meenemen in hun ideeën, zodat het systeem meer wordt losgelaten. Laat je niet leiden door incidenten, door de groef van symboolpolitiek of bureaucratische mores. Sla de voorbereidende stukken die je krijgt voorgeschoteld eens over en vertel elkaar wat je nú nodig hebt om deze vergadering achteraf als nuttig te bestempelen. 

Joscha de Vries is ruim twintig jaar organisatieadviseur en medeoprichter van organisatieadviesbureau Hiemstra & De Vries (2004). Als adviseur heeft zij veel gewerkt met en geadviseerd aan politieke besturen en hun ambtelijke directie. Momenteel zet zij zich in om de sturing van topsportorganisaties verder te professionaliseren en sport op talloze manieren te verbinden aan belangrijke maatschappelijke opgaven.

Ilse Hofland is werkzaam als veranderkundige en organisatieadviseur in de publieke sector. Zij heeft ruim acht jaar werkervaring in publieke domein en werkt nu vanuit haar eigen bedrijf NovaLogos om de uitvoering van beleid een stap verder te brengen, van papier naar werkrealiteit. Zij is gefascineerd door de vraag waarom een politiek-bestuurlijk systeem wel of niet werkt en hoe we het publieke domein ook anders zou kunnen werken.

Deze column is gebaseerd op het boek Gevangen in democratie – hoe ingesleten gewoontes het politieke bestuur lamleggen. Dit boek gaat in op wat er mis is met het politiek-bestuurlijk systeem in Nederland, hoe dat komt en wat nodig is om echt te besturen.

Reageer

Uw e-mailadres wordt niet getoond bij uw reactie. Velden gemarkeerd met een * zijn verplicht.

Gebruik Gravatar om automatisch een avatar of foto naast uw naam te tonen.

82 − = 79

Laatste reacties

  • eveliine lerno“Hallo met interesse las ik je artikel ikzelf ben hartcoherentie coach en acupuncturist. Ik herken heel goed wat je bedoelt. Fijn dat je deze inzichten...” op Duurzame samenwerking: een gezonde gedachte
  • Marco“Ik vind het ook kwalijk dat leeftijdsdiscriminatie in het onderwijs bestaat. Dit moeten we niet willen met zijn allen. De ervaring die een oudere docent...” op Transitie in onderwijs
  • Fransje“Mooie en inspirerende column. Juist in onze jeugd zijn wij zoekende als mens en is het nodig dat wij bij de hand genomen worden terwijl...” op ‘Als een kind niet leert zoals...
  • Adriaan Koene“In het TV programma van gisteravond, een andere kijk, boeide mij het interview met de heer Herman Wijffels in hoge mate. Wij hebben een techniek...” op Herman Wijffels Innovatieprijs

Inspiratie

Behavior is the mirror in which everyone shows their image
Goethe
Verandermanagement is het organiseren van verlangen
Hans van Rosendaal
Ingeving. Zullen we besluiten dat iedereen intrinsiek gemotiveerd IS, maar dat we organisaties daarop niet hebben ingericht?
Evert Pruis
CFO asks CEO:"What happens if we invest in our people & then they leave us?" CEO: 'What happens if we don't, and they stay?"
Onbekend

Duurzaam Nieuw Organiseren is powered by

NVO2


Duurzaam dankzij deze partners:

  • NVO2
  • CSR Academy
  • De Baak
  • POGG
  • Go Beyond MBA
  • Managenmentboek
  • Managementsite.nl
  • Duurzaam Door
  • Slow Management