Alles over Duurzaam Nieuw Organiseren in de nieuwe tijd

Duurzaam Nieuw Organiseren

Van prosperity naar prospirity: op weg naar een nieuw tijdperk

artikel

corporate-prosperity-planning

07 / 10 / 2016

Binnen onze maatschappij is werken vanuit economische welvaart (prosperity) niet meer genoeg; de combinatie van professionaliteit en spiritualiteit wordt steeds belangrijker. Prospirity dus. Hoe kunnen we dit tijdperk van prospirity vormgeven? En wat zijn de consequenties voor organisaties en  voor mensen zelf?

In het bedrijfsleven is een trend gaande om de bedrijfsvoering op te schuiven van een eenzijdige focus op aandeelhouderswaarde (shareholdervalue) naar een waarde voor iedereen die betrokken is bij het bedrijf (stakeholdervalue). Toch vindt deze verschuiving meestal plaats binnen het paradigma van eenzijdige gerichtheid op de eigen organisatie. We doen wel aan maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo), maar vooral omdat dat uiteindelijk goed is voor de eigen onderneming.

Drie vormen van samenwerking

De grenzen van onze verantwoordelijkheid lijken op te houden bij de grenzen van onze organisaties. Dat gaat in het nieuwe tijdperk veranderen. Kijken we naar de verschillende samenwerkingsrelaties, die tot nog toe hebben geleid tot onze huidige welvaart, dan licht ik graag drie soorten samenwerking uit:

  1. rationele samenwerking (1+1=2);
  2. synergetische samenwerking (1+1=3) en;
  3. symbiotische samenwerking (1+1=1).

 Rationele samenwerking

De rationele samenwerking (1 + 1 = 2) kenmerkt zich door transactioneel denken. Voor wat hoort wat. Dit is de nuchtere opvatting die je traditioneel vaak bij de afdeling finance & control ziet. Voor een gezonde bedrijfsvoering moet er niet meer geld uitgaan dan er binnenkomt. Goede samenwerkingspartners zijn die partijen waarop je kunt bouwen en vertrouwen. Een rationele optelsom van kwaliteiten, een gedegen verdeling van taken en een heldere afbakening rondom de vraag: wie doet wat?

Synergetische samenwerking

Synergetische samenwerking (1+1= 3) gaat over het zoeken naar overstijgende (schaal)voordelen, die groter zijn voor alle partijen dan voor het individu. Vanuit synergetische samenwerking kijk je steeds hoe je samen kunt werken met die partijen, waardoor het nieuwe geheel meer is dan de som der delen. Denk aan Senseo in de samenwerking met Douwe Egberts en Philips in het begin van deze eeuw. Het is de wereld van vliegwielwerking, exponentiële groei, maar ook van – vermeende – schaalvoordelen, die bijvoorbeeld de driver lijken te zijn bij de recentelijke fusie tussen UPC en Ziggo. Bij synergetische samenwerkingen horen ook het denken in nieuwe, toegevoegde waarde en het creëren van hefboomconstructen, zoals ‘minimale marketing, maximaal resultaat’.

Symbiotische samenwerking

In deze vorm van samenwerking ga je als het ware in elkaar op. Deze relaties zijn symbiotisch  (1+1= 1) van aard. Hierbij verricht je onvoorwaardelijk inspanningen voor een ander. Bovendien heb je er een rotsvast geloof in dat wat goed voor de ander is, uiteindelijk ook goed voor jou is. Het een teken van een symbiotische samenwerking als je vertrouwen – of geld – geeft in het geloof dat hiermee goed zal worden omgesprongen. Deze vorm van samenwerking kan hele mooie uitwerkingen hebben, zoals te zien is bij veel vrijwilligersorganisaties als het Wereld Natuur Fonds of Unicef. Deze symbiotische samenwerkingen kunnen zich echter ook in een blinde loyaliteit richting een ‘foute’ leider, of een ongezond regime doen ontwikkelen. Denk aan Vestia, waar volgens de parlementaire enquêtecommissie de raad van commissarissen niet bij machte is geweest om voldoende tegenkracht in het bestuur te organiseren en Vestia achteraf wordt gekenschetst als ‘een groot eenmansbedrijf’: iedereen was als het ware opgegaan in de bestuursvoorzitter.

Nieuw tijdperk: de derde grootheid in beeld

Het grootste punt dat ik hier wil maken, is dat in alle bovenstaande samenwerkingsrelaties een grootheid mist. Een grootheid die in het aankomende tijdperk steeds vaker expliciet gemaakt zal worden. Wie samenwerking definieert vanuit twee grootheden (lees: ‘1+1’ of ‘win-winsituatie’), mist wat essentieels. Of: mist wat essentieel is. Hoe je deze twee grootheden ook optelt, het gevaar schuilt erin dat je – door op deze manier samenwerking te definiëren – de rest van de wereld uitsluit. Win-win lijkt op het eerste gezicht een prima benadering, maar kan ontaarden in het spelen onder een hoedje. Ten koste van wat zich buiten het hoedje bevindt.

In het nieuwe tijdperk zullen we onszelf en elkaar ook verantwoordelijk houden voor de impact van onze samenwerking op de rest van de maatschappij en zelfs op de rest van de wereld. De som, die we in de toekomst steeds vaker zullen maken, is die van 1+1+1.

Als de eerste twee enen de win-win tussen jou en een ander vertegenwoordigen, dan is de derde een te zien als de win voor extern betrokkenen. Denk daarbij aan de wereld als totaal, de maatschappij, de volgende generatie of maatschappelijke minderheden. Samenwerkingsrelaties zullen zich in het nieuwe tijdperk kenmerken door een integrale afweging, waarbij er ook oog is voor deze derde win.

Van vink naar vonk

Vanuit welke bron werk je samen? Wat is de bron van je keuzes? Dit pad veronderstelt een omkering van denken en een andere bron van waaruit mensen putten. Het werken volgens ‘Triple P’ is vanuit deze grondhouding al geen zuiver beginpunt meer van anders werken. Wie stelt dat hij moet voldoen aan people, planet en profit, is een lijstje aan het afvinken. Maar in plaats van het vinken gaat het om de vonk waardoor je je als mens laat leiden. Of, zoals Michael Jongeneel, algemeen directeur van Triodos Investment Management BV mij aan het begin van het schrijven van ons boek over leiders van de toekomst vroeg: ‘Wat is de bron van jouw keuzes?’

In de toekomst zullen we bewegen van het tijdperk van prosperity naar het tijdperk van prospirity, waarin ook plaats is voor liefde, spirit, professionaliteit en menselijkheid. Prospirity is te lezen als een samentrekking van professionaliteit en spiritualiteit. Ik wil dit woord uit de godsdienst- en gospelsfeer halen en het bij deze introduceren als term in managementland voor ‘het goede voedende’.

Daar waar het in het oude tijdperk om prosperity en welvaart draaide vanuit een dominant economisch perspectief, draait het bij prospirity om een overstijgend paradigma, waarin economische, sociale en ecologische belangen elkaar versterken. Oplossingen die financieel aantrekkelijk zijn, maar ook goed zijn voor maatschappij en milieu, hebben de toekomst. Denk aan zonnepanelen op ieders dak (economische voordelen gecombineerd met milieutechnische voordelen), of initiatieven zoals Thuisafgehaald, waar het kopen van maaltijden (economisch) en buurtcontact (sociaal) opnieuw gekoppeld raken. Dit soort initiatieven zijn nog maar het begin.

Wie vanuit prospirity naar de wereld gaat kijken, voelt zich namelijk meer en meer aangesloten op zijn eigen, diepere bron en zijn eigen talenten. Mvo-beleid is dan geen beginpunt meer om anders te gaan werken in de nieuwe organisatie. Mvo-beleid is hooguit een logisch uitvloeisel en een gevolg van het aangesloten zijn op de sterke bron van prospirity. Vanuit prospirity zal een ondernemer aanvoelen dat het nooit de bedoeling kan zijn dat hij twaalf hamburgers voor vijftig eurocent inkoopt. Hoe groot de commerciële kans voor hem als ondernemer ook is. Hij weet: iemand krijgt hier de rekening van gepresenteerd. Als de consument of de handelaar die rekening niet betaalt, komt de rekening te liggen bij de maatschappij, het milieu, de kinderen in een hongerloonland, of bij een uitgeknepen tussenleverancier.

Bij prospirity staat niet de samenwerkingsrelatie van twee mensen centraal. De nieuwe eenheid van denken omvat ook de mensheid als totaal. Zakendoen ten koste van de wereld wordt hypocriet: hoe rijk we er ook mee worden; we weten dat we niet echt winst maken, want we zadelen de wereld met een verlies op. Zakendoen ten koste van een ander deel van de wereld, is vanuit prospirity alsof je met je linkerhand je rechterbeen afzaagt.

Kijk in talenten

Begin bij je eigen droom en bevraag de dromen van anderen. Van een droom gaat trekkracht uit. Stel jezelf en anderen de vraag welke waarde je wilt toevoegen aan de wereld. Vraag of iemand weet wat zijn roeping is. Een beroep kent concurrenten, een roeping niet meer. Zolang mensen in functies blijven denken, doen ze het totaal aan talenten in zichzelf tekort. Zodra mensen hun grote talent weten en in talenten leren kijken, gaan ze zich als het ware oprichten. De kans wordt groot dat mensen dan bewust ergens voor gaan staan. Of ze echt staan, kun je voelen. In het tijdperk van prospirity maak je meer en meer gebruik van je intuïtie: wat voelt pluis en wat voelt niet pluis? Wat voelt energetisch en wat voelt zwaar?

Stel elkaar vragen als: wat voedt je, wat vervult je, waar word je groter van? Ga na welke bedrijfsactiviteiten en contexten je juist kleiner laten voelen of je uitputten. Waar krijg je energie van en waar ervaar je een energielek? Waar wil je echt moeite voor doen?

Het verder ontwikkelen en inzetten van talent hoeft daarbij niet langer belegd te zijn bij hr of bij het management, maar verwordt tot een algemene menselijke en collegiale bezigheid. Hoe meer functies er zijn, hoe minder je je verantwoordelijk voelt als mens. Zie je een kans voor een ander, dan reik je hem die aan. Zie je een probleem in het bedrijf, dan stel je dit aan de kaak. In Duitsland is er een bedrijf dat maandelijks aan iedere werknemer een aanzienlijk bedrag geeft om veranderingen en verbeteringen zo veel mogelijk zelf door te voeren. De werknemerstevredenheid én de klanttevredenheid zijn hierdoor enorm gestegen. De win-win-win is echter pas compleet als je met elkaar ook nagaat hoe iemand zijn talent zodanig inzet, dat zijn inspanningen goed zijn voor hemzelf, voor de ander en voor de wereld.

Voorbeelden

Er zijn steeds meer bedrijven die deze manier van werken omarmen. Kijk maar eens op een platform als Social Enterprise NL. Of naar bedrijven als Patagonia, Peerby, Tony Chocolonely en Van Hulley. Het laatste bedrijf geeft oude overhemden een tweede leven, doordat ze uit het overhemd een boxershort naaien. De derde win? Vrouwen die anders de grootste moeite zouden hebben om werkervaring op te doen, krijgen een opleiding, leren in teamverband te werken en verdienen een zakcentje bij.

Organisaties als True Price Foundation helpen om bedrijven richting prospirity te laten bewegen. True Price brengt de werkelijke kosten van een product of dienst in beeld. Inclusief de kosten van slavernij of kinderarbeid. Deze organisatie helpt zo om de sociale en ecologische issues te vertalen in financieel betekenisvolle informatie. In de calculatie van True Price wordt meegerekend welke schade het maakproces van het product heeft op de omgeving. Denk daarbij ook aan grondstoffentekort en milieuschade. Het is niet meer dan fair om, voordat je een aankoop doet, al te weten wat de prijs is die de generatie na ons moet betalen voor jouw koopgedrag.

Ondernemen vanuit prospirity: het is niet zweverig, maar radicaal realistisch, omdat het een appel doet op mensen om na te gaan wat de wereld je waard is. Door via prospirity te gaan handelen, ontstaan nieuwe diensten en producten met zoveel mogelijk positieve bijeffecten, zoals banen voor mensen met beperkingen en eerlijke kansen voor de zwakkeren. In ondernemingen van de toekomst geldt: hoe meer omzet, hoe beter de wereld wordt. Goed zaken doen gaat zo hand in hand met het doen van de goede zaak.

Conclusie: win-win-win

De samenwerkingsrelaties die we in het verleden gebruikten, zijn vaak geënt op twee grootheden: jij en de ander. In dit stuk stel ik niet de verschillende mogelijke uitkomsten op deze som ter discussie, maar wel de som zelf, die we tot nog toe in huidige samenwerkingsrelaties maakten. Het denken vanuit het paradigma van 1+1 is niet meer voldoende, om daarmee samenwerkingsrelaties in de kern te vangen. In het tijdperk van prospirity is het zoeken naar win-winsituaties niet meer voldoende. De verantwoordelijkheid voor je functioneren houdt niet op bij de grenzen van je organisatie. Het gaat om het zoeken naar de win-win-win. Oprechte en bewuste aandacht voor de impact van onze keuzes op de wereld zullen integraal onderdeel zijn bij de beslissingen die we nemen. Vanuit prospirity zullen we vanuit een inclusief paradigma kijken en handelen. Niet omdat het moet, maar omdat we dat willen.

Langzaam krijgt spiritualiteit (inclusief liefde, aandacht, waardegedreven werken, purposedenken) naast professionaliteit een plaats in boardrooms en op de werkvloer. Zo gaan professionele bloei en spirituele groei hand in hand. Vaarwel, eenzijdigheid van aandacht voor enkel economische welvaart. Welkom in het veelzijdige tijdperk van prospirity!

Referenties

Dit artikel verscheen eerder in het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties, 2015-1 en werd gepubliceerd op hrzone.

1 reactie

  1. 10 / 10 / 2016

    Prachtige one-liner die de kern raakt Guido: “van vink naar vonk”. Dank
    Dhian Sioe Lie XS

Reageer

Uw e-mailadres wordt niet getoond bij uw reactie. Velden gemarkeerd met een * zijn verplicht.

Gebruik Gravatar om automatisch een avatar of foto naast uw naam te tonen.

Laatste reacties

Inspiratie

Behavior is the mirror in which everyone shows their image
Goethe
Verandermanagement is het organiseren van verlangen
Hans van Rosendaal
Ingeving. Zullen we besluiten dat iedereen intrinsiek gemotiveerd IS, maar dat we organisaties daarop niet hebben ingericht?
Evert Pruis
CFO asks CEO:"What happens if we invest in our people & then they leave us?" CEO: 'What happens if we don't, and they stay?"
Onbekend

Duurzaam Nieuw Organiseren is powered by

NVO2


Duurzaam dankzij deze partners:

  • NVO2
  • CSR Academy
  • De Baak
  • POGG
  • Go Beyond MBA
  • Managenmentboek
  • Managementsite.nl
  • Duurzaam Door
  • Slow Management