Alles over Duurzaam Nieuw Organiseren in de nieuwe tijd

Duurzaam Nieuw Organiseren

Leiderschap in diversiteit: over mindbugs en de normmedewerker

artikel

09 / 09 / 2014

Velen van ons zijn inmiddels overtuigd dat diversiteit van toegevoegde waarde is voor een organisatie. Met een homogene groep blijf je immers maar datzelfde rondje draaien en soortgelijke oplossingen vinden.

Toch valt het nog erg tegen met die diversiteit op de werkvloer, en zeker in de hogere echelons. Waar ligt dat nu aan? Is de ambitie van vrouwen werkelijk lager? Of is de gangbare definitie van ambitie nogal eenzijdig? Misschien is het genetisch bepaald? Maar hoe zit het dan met mannen, die geen blanke huidskleur hebben? Die zie je ook veel minder dan hun mannelijke equivalent op het zogenaamde C-level.

In het volgende filmpje wordt de inmiddels beroemde ‘Larry Summers question’ gesteld: “Waarom zijn er zo weinig vrouwen in de wetenschap?”. De zwarte professor Neil DeGrasse Tyson geeft antwoord op deze vraag. Hij laat op zijn eigen integere maar zeer duidelijke manier zien dat de wetenschap gebaseerd is op de zogenaamde ‘normmedewerker’. Hij neemt de term niet in zijn mond, maar het is het theoretisch kader van de normmedewerker dat de genoemde en gevoelde vooroordelen en barrières verklaart.

https://www.youtube.com/watch?v=6EkuXfsWmMo

Maar niet enkel de wetenschap is ingericht naar de normmedewerker. Veel van onze systemen zijn naar dit principe ingericht. Zoals de beloningssystemen in organisaties, onze uitkeringsinstantie, de zorg, etc. In haar oratie haalt ook professor Yvonne Benschop het thema van de normmedewerker aan [De Mantel der Gelijkheid, 1996] om de complexe processen die ten grondslag liggen aan de sekse-ongelijkheid in organisaties inzichtelijk te maken.

Je kunt de normmedewerker definiëren als ‘blank, man, gezond, pakweg tussen de 25-50 jaar oud en fulltime werkend’. Met deze definitie trek ik, net als Professor DeGrasse Tyson, het verhaal breder dan enkel sekse-ongelijkheid. Als lid van de normgroep voel je de beperkingen en barrières niet die vrouwen tegenkomen in hun carrière (het zogenaamde Glazen Plafond), of die professor DeGrasse Tyson ondervindt als zwarte man. Zelf zijn we vaak niet bewust dat we allemaal zijn geprogrammeerd om te denken in het concept van de normmedewerker. Dat we allemaal deze “mindbugs” (naar Esther Mollema) hebben. Lees het volgende raadsel maar eens:

Vader en zoon zijn betrokken in een ongeluk. Beiden moeten naar het ziekenhuis vervoerd worden. Vader komt in het Erasmus Ziekenhuis terecht. De zoon wordt naar het St. Jozef Ziekenhuis gebracht. De chirurg van het St. Jozef Ziekenhuis ziet dat de jongen op een brancard wordt binnen gebracht en roept ontstelt: “Mijn hemel, dat is mijn zoon!”.

Wie is de chirurg? Door onze mindbugs zullen we geneigd zijn te denken dat de chirurg een man is. Waarschijnlijk zien we in ons hoofd de chirurg als een grote blanke viriele man. In ieder geval geen zwarte invalide man of …. de moeder.

We komen deze geprogrammeerde manier van denken werkelijk overal tegen, in allerlei systemen. Jaren terug heb ik eens een uitkering moeten aanvragen. Ik kwam uit een parttime baan en mijn uitkering werd vastgesteld op basis van mijn parttime inkomen en uren. Ik moest echter wel fulltime solliciteren. Of, probeer maar eens als man in de bouw parttime aan de slag te willen. Of als vrouw financieel gelijk gewaardeerd te worden. Of als ex-kankerpatiënt weer aan de slag te gaan in je oude functie. No, nope, gaat niet gebeuren zolang de systemen nog ingericht zijn op basis van de normmedewerker.

Tja, die norm… wie bepaalt eigenlijk wat ‘normaal’? Dat doen jij en ik samen. Zo lang we ons conformeren aan deze norm zal er weinig veranderen. Zo lang we er geen ‘last’ van hebben zullen we ons blijven conformeren. Ik heb er veel last van gehad. Uiteindelijk heb ik mijn pad gevonden, een pad dat niet bepaald wordt door de normmedewerker, maar een pad dat wel vele onzekerheden kent: de zzp-er, de buitenste schil, het werk waarin de verbinding tussen mens en middel het belangrijkste is. De norm zal de komende jaren meer en meer worden opgerekt, de oude systemen staan onder druk. Gelukkig maar, want wie is er nu werkelijk ‘normaal’?

In mijn werk als sparringpartner word ik vaak geconfronteerd met mindbugs en oude, niet meer reële, definities. Zo wordt bijvoorbeeld leiderschap nogal eens getypeerd door ‘beslissingen nemen en liefst met de vuist op tafel’. Met deze definities loop je uiteindelijk vast in de nieuwe wereld. Een nieuwe wereld die echt ook bestaat uit vrouwen, zwarte en gele mannen, verschillende generaties, chronisch zieken, invaliden en parttimers. Alhoewel ‘parttime’ ook een misleidende term is, want ik werk echt wel fulltime, alleen niet alles is betaald en niet al mijn werk is in dienst van één werkgever.

Wat betreft de definitie van leiderschap, zou ik graag het volgende willen introduceren: leiderschap is duurzaam met mensen omgaan.

4 reacties

  1. 11 / 09 / 2014

    Dag Vivienne, (mijn dochter heet ook zo) mooi artikel. Aansprekend en vooral de laatste zin. Dat voelt goed en past zeer bij ons concept : de werknemerscooperatie!

    • 11 / 09 / 2014

      Dank je Remmelt voor het compliment. En wat een prachtig initiatief deze werknemerscoöperatie. Daarmee navigeer je ook om enkele bestaande mindbugs heen. Bovendien wordt duurzaam dan een veel praktischer begrip, een begrip waar je zelf direct profijt van hebt. Gaaf!

  2. 13 / 02 / 2015
    Jan van Workum

    In het esoterische systeem van menselijke ontwikkeling van Gurdjieff/Ouspensky wordt de leider gedefinieerd als degene die de stilte en rust handhaaft binnen een groep mensen die een aktiviteit uitoefenen. Zij noemen dat ook wel het derde punt, stilte. Zo een leider handelt dus niet maar is zich steeds bewust van hetgeen er in de groep gebeurt. Hij overziet/overvoelt het gehele proces.

Reageer

Uw e-mailadres wordt niet getoond bij uw reactie. Velden gemarkeerd met een * zijn verplicht.

Gebruik Gravatar om automatisch een avatar of foto naast uw naam te tonen.

21 − = 16

Laatste reacties

  • Marco“Ik vind het ook kwalijk dat leeftijdsdiscriminatie in het onderwijs bestaat. Dit moeten we niet willen met zijn allen. De ervaring die een oudere docent...” op Transitie in onderwijs
  • Fransje“Mooie en inspirerende column. Juist in onze jeugd zijn wij zoekende als mens en is het nodig dat wij bij de hand genomen worden terwijl...” op ‘Als een kind niet leert zoals...
  • Adriaan Koene“In het TV programma van gisteravond, een andere kijk, boeide mij het interview met de heer Herman Wijffels in hoge mate. Wij hebben een techniek...” op Herman Wijffels Innovatieprijs
  • Marie“Mooi artikel. Soms is een bouwbedrijf hierin gespecialiseerd. Ik kan mezelf goed vinden in je argumentatie.” op De natuur als inspiratiebron: organisch &...

Inspiratie

Behavior is the mirror in which everyone shows their image
Goethe
Verandermanagement is het organiseren van verlangen
Hans van Rosendaal
Ingeving. Zullen we besluiten dat iedereen intrinsiek gemotiveerd IS, maar dat we organisaties daarop niet hebben ingericht?
Evert Pruis
CFO asks CEO:"What happens if we invest in our people & then they leave us?" CEO: 'What happens if we don't, and they stay?"
Onbekend

Duurzaam Nieuw Organiseren is powered by

NVO2


Duurzaam dankzij deze partners:

  • NVO2
  • CSR Academy
  • De Baak
  • POGG
  • Go Beyond MBA
  • Managenmentboek
  • Managementsite.nl
  • Duurzaam Door
  • Slow Management